لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

بیان مسئله: به دنبال افزایش سریع جمعیت شهرها، مسائل اجتماعی بسیاری در شهرهای بزرگ پدید آمده که منجر به توجه به مفاهیم توسعۀ پایدار شده است. کلید موفقیت در احیای پایداری اجتماعی فضاهای شهری، حمایت از طرح هایی است که به لحاظ شرایط محلی، بسیج کنندۀ مهارت و دانش محلی است. به علاوه فراوانی و تراکم نامتجانس شهرها، همبستگی، تعامل و توجه افراد نسبت به یکدیگر را کاهش داده است. امروزه تغییر نگاه از تجویزی به مشارکتی و از توجه به راه حل های معمارمحور (متمرکز) به شیوه های حل مسئله با تأکید بر ابتکارات جامعه است. لذا بایستی از نقش تجویزی معمار به معنای سازنده و هدایت کنندۀ کل امور اجتماع به سوی نقشی به عنوان یکی از شرکای مهم اجتماعی گام برداشت.هدف پژوهش: این پژوهش بر آن است تا با استفاده از روش طراحی مشارکتی (شارت) به خلق فضایی شهری بپردازد و از این طریق امکان برقراری تعاملات اجتماعی را تسهیل کند و در راستای پایداری اجتماعی حرکت کند. روش پژوهش: این پژوهش دارای ماهیتی کاربردی است که به منظور آشنایی با ادبیات ناظر بر پژوهش از یک روش ترکیبی مبتنی بر راهبرد کیفی با تکیه بر تحقیقات میدانی براساس مدل «کارگاه طراحی یا شارت» شکل گرفته است.نتیجه گیری: این پژوهش با ارائۀ مدل فرایند «کارگاه طراحی شارت» از طریق طراحی یک فضای شهری واقع در محدودۀ خیابان مطهری شمالی شیراز پرداخته است. این فرایند طی یک پیش کارگاه، چهار کارگاه اصلی و یک جلسۀ میانی و غیررسمی انجام شده و به طراحی فضای مذکور منتهی شده است. نتایج پژوهش، ضرورت وجود پیش کارگاه برای نظم کارگاه های اصلی و ایجاد دستور کار لازم جهت جلوگیری از انحراف جلسه و دور شدن از اهداف اصلی کار را توصیه می کند. حضور طراحان حرفه ای در نقش رهبر در کارگاه با توانایی طراحی و ترسیم به عنوان مهم ترین ارکان اصلی تشکیل جلسات کارگاه، از دیگر دستاوردهای این پژوهش است. ارائۀ راه حل های تکمیلی جهت اصلاح و بهبود فرایندهای طراحی مشارکتی از نتایج نهایی این پژوهش است.

تاریخ نامه های معماری گوناگون اند. این گوناگونی تا اندازه ای از «دیدگاه» مورخ معماری سرچشمه می گیرد. مورخ معماری از ناکجا به معماری نظر نمی کند، بلکه همواره به ناگزیر از زاویه ای خاص به معماری می نگرد. اگرچه دیدگاه مورخ در مسئله ها، پرسش ها، میدان جستجوی شواهد و نیز تفسیر آنها اثر می گذارد، بیش و پیش از اینها جنبه یا لایه هایی از معماری را در چشم مورخ می آورد و هم زمان جنبه های دیگر را از چشم او می اندازد. موضوع مقاله ی حاضر بررسی جنبه ای از معماری است که تاریخ نامه ی معماری از دیدگاه خود بر آن نظر می کند. به این منظور در این مقاله چهار تاریخ نامه ی مشهور معماری مغرب زمین که از حیث دیدگاه تفاوت های آشکاری دارند، برگزیده شده است و پس از معرفی اجمالی تاریخ نامه و دیدگاه آن، با ترکیبی از راهبردهای توصیفی و تفسیری نحوه ی نظر کردن مورخ بر معماری کلیسای گوتیک و نیز یکی از نمونه های شاخص آن، کلیسای شارتْ ر فرانسه، شرح داده شده است. این تاریخ نامه ها و کانون های توجه آنها چنین اند: 1) تاریخ معماری به روش تطبیقی معماری را چون چاره جویی هنرمندانه برای حل مشکلات ساختمانی می پندارد و کلیسای گوتیک را از حیث اینکه راه حل های مشکلات ساختمانی و سازه ای چگونه «تطور» یافته است شرح می دهد. 2) داستان معماری غرب که نظریه ای مارکسیستی درباره ی تاریخ دارد، معماری را محصول جایگاه طراح در نظام تقسیم کار اجتماعی می داند و در شرح کلیسای گوتیک به «شیوه ی تولید» آن نظر می کند. 3) در تاریخ معماری: صحنه ها و آیین ها معماری سرشتی فرهنگی اجتماعی دارد و ازاین رو کلیسای گوتیک را از حیث اینکه چگونه جلوه ی آیین های اجتماعی است برمی رسد. 4) معماری از پیشاتاریخ تا پسامدرنیسم از منظری صورت گرایانه و فضامدار به معماری می نگرد. در این تاریخ نامه معماری هنری فضایی بصری و محصول آن بنایی یادمانی است. در هر بنای یادمانی، از جمله کلیسای گوتیک، ویژگی های صوری (فرمال) و کیفیت های بصری فضا و نیز تأثیر روان شناختی است که شایسته ی ذکر در تاریخ است.

اهل معرفت و سلوک، برای بیان تجربه ها و تعالیم عرفانی خود، قالب بیانی به نام «زبان عرفانی» برگزیدند؛ این زبان برای تبیین و انتقال تعالیم و مواجید عرفانی به کار گرفته شد و به دسته های گوناگون تقسیم بندی شده است که یکی از مشهورترین آن ها، تقسیم آن به زبان عبارت و زبان اشارت است. زبان عبارت برای بیان تعالیم عرفانی و زبان اشارت بیان کننده تجربه های عرفانی بوده است. رکن اساسی در زبان عبارت، اصطلاحات عرفانی است و در زبان اشارت، رمز، نماد، استعاره و ... . استعاره یکی از عناصر مهم در زبان اشارت است و نقش مهمی در بیان عمیق ترین و پیچیده ترین دریافت های عرفانی در قالب زبان اشارت برعهده دارد. استعاره در زبان اشارت، شاخه های مختلفی پیدا می کند که یکی از مهم ترین و اثرگذارترین آن ها استعاره های هنجارگریز است. در میان استعاره های هنجارگریز، واژگانی که در میان مردم جایگاه مطلوبی دارند مانند مسجد، مدرسه و ...  گاه در مفهوم منفی به کار می روند و واژگانی مانند شراب، ساقی، معشوق و.... که نزد اهل شریعت و عامه مردم، مفهوم منفی و ناپسند دارند، در اشعار عرفانی با کاربرد معنایی مطلوب و مثبت به کار می روند. این نوع استفاده از واژگان به دلیل مخالفت با عرف مردم در هر روزگار، با واکنش های مختلفی روبرو شده است و گاه بدین سبب عده ای با اهل معرفت به مخالفت برخاسته اند. این پژوهش با مطالعه بر متون مهم عرفانی که در آن ها استعاره های هنجارگریز به کار رفته و با تکیه بر مطالعات اسنادی و کتابخانه ای ریشه ها و عوامل شکل گیری استعاره های هنجارگریز را در زبان شارت بررسی می کند و می کوشد از این طریق، زمینه دریافت درست مفاهیم متون عرفانی را فراهم سازد. از مهم ترین یافته های این پژوهش آن است که گسترش تفکر ملامتیه و نفوذ آن در ساحت شعر عرفانی فارسی، رواج شعرهای وصف معشوق در مجالس سماع و ترجیح معنای نسبی کلمات بر معنای اصلی از مهم ترین عوامل و ریشه های شکل گیری استعاره های هنجارگریز در شعر عرفانی فارسی است.